PASY STARTOWE (1976)

W przedziale drugiej klasy codziennego pociągu

spodziewałem się tej podróży


- kryła w sobie pierwotną czystość


nauczyłem się nawet odróżniać ją w tłumie innych


w pośpiechu łowiłem ostatnią intymność


skąd więc ten dziwny niepokój – gość po moim nagłym przebudzeniu


w przedziale drugiej klasy codziennego


pociągu


codziennej skłonności


         do tej ostatniej kropli która wypływa ze wspólnego języka;


w środku drogi pozostały jeszcze słowa


przelicytowany stragan słów;


w boleśnie krótkich spazmach nauczyłem się liczyć na chwilę


na tę jedną wyrwaną z zamętu chwilę podczas której można oglądać się


od wewnątrz


bez uciążliwego miejscami patosu który utożsamia życie


z pędzącym pociągiem;


         udzielono wprawdzie kilku uroczych wskazówek lecz losowanie


rozkładu jazdy odłożono na czas podróży ostatecznej;


znam swój punkt wyjściowy: nieistotne


daty i z czasem coraz częściej myślę


o dworcu


- tym sytuacyjnym;


zapala się zielone światło


więc próbuję uporządkować swoje-cudze sprawy: można łatwo pomylić się


w rachunku krzywd obiecanych;


proszę postawić pieczęć


tu


i tu


jeszcze podpis


- szykuję się do startu zielone światło mruga nagląco


więc podjąć decyzję


to znaczy


wyrzec się pełni;


         kupuję znaczek pocztowy i sztandar młodych: kobieta w głębi uśmiecha się a ja


wstępuję na najwyższy stopień i słyszę wiatr


śpiewa mi prosto w ucho: trzeba umieć myśleć praktycznie;


zbiegam ze schodów i mechanicznie wypisuję nekrolog dla wdowy


z przeciwka: nie wytrzymała tego pulsu wewnętrznego – taka krucha;


         po drugiej stronie ulicy kilka pięter i jestem u siebie czyli


w tym przypadkowym wycinku labiryntu


w tym ponurym mikrokosmosie


który materialnie próbuje mnie chronić


przed napływem niepomyślnych wiadomości


- podchodzę do telefonu wykręcam numer słucham horoskopu: tydzień


dręczących pytań


także przypadkowy flirt z codzienną troską – ma takie piękne podkrążone oczy


zapalam sporta


próbuję czytać dziennik stendhala: trzeba nad sobą panować


i rozgrzewać się stopniowo;


         czekam w moim pokoju na zmianę ziemskiego klimatu


tymczasem temperatura jaźni wykazuje okresowe wahania – pośpiesznie


wsiadam do pociągu


(czyli skłonności)


gaszę światło – wyciągniętą ręką dotykam twarzy śpiącego


: więc tak wygląda pierwsze zadośćuczynienie;



1974





*      *      *


żyję w śliskim powietrzu

nie znam programu i nie wiem co jeszcze może się zdarzyć

moje krótkowidzące oczy dotykają sprzętów

potykają się o ściany

- nie jest jeszcze późno: mogę stać się całością przedmiotu

zmienić się w punkt widzenia

lub w punkt wyjścia

mogę marszczyć czoło spokojnie zasypiać lub czepiać się skąpego

skrawka myśli

wątku z zapomnianego filmu niemej epoki

mogę policzyć do stu

do stu tysięcy diabłów i z powrotem wyłożyć na wierzch

wszystkie nie wykorzystane bilety

i nie wykorzystane możliwości

nie sprawdzone horoskopy pozwolą wybaczyć

chwilę spiętrzonego świata moich grzechów

wciąż jeszcze jest wczesna pora: mogę przewidzieć każdy ruch mięśni

każdy przypływ i odpływ ciszy

mogę milczeć i powoli odzwyczajać się od słów

- stać się oczywistym

więc sprawiedliwym

jednak deszcz za oknem – październikowe preludium szukające ładu

wśród ciemności jest we mnie

dlatego boję się słów które mogą mnie określić

języka który może mnie zdradzić – obezwładnić

boję się

matowej żarówki

tej drżącej wiary otwierającej znużone powieki

- piętro wyżej kulawy fortepian sięga agonii od kilku godzin

kruchych jak płacz oseska

zużyte gamy spadają nieudolnie

są śmiertelne jak październikowe krople

jak lęk tej kobiety siedzącej naprzeciw

- nie znam programu

i nie wiem co jeszcze...





1975




W tym mieście białe są tylko hałaśliwie sunące cysterny z mlekiem




w tym przypadkowo napotkanym mieście

nawet podczas największych upałów asfalt nie rozgrzewa się

do białości

- białe są tylko hałaśliwie sunące cysterny z mlekiem

które o świcie budzą pierwszych robotników

i przerażonych sobą kochanków

z uwagi na oszczędność czasu

wszystkie zegary zgodnie milczą

najlepsi przyjaciele mijając się w przejściu

nie podają sobie rąk

- tutaj nie ma kobiet i mężczyzn: różnice zatarły się

z dnia na dzień

         tutejsi obywatele przychodzą na świat jako pełnosprawni

przedstawiciele gatunku;

możesz wreszcie stanąć na obie nogi

wyprostować poglądy

zmienić zdanie

- przechodnie których spotykasz spowiadają się ze swoich marzeń

milczącym słupom ogłoszeniowym: rzadko osiągają cel więc wiją się

we wszystkich kierunkach

zatłoczonych ulic wpisani w obroty

własnej twarzy

         wierzą w jedyną dostępną prawdę rozkładów jazdy

nie zadają zbędnych pytań;

w południe

gdy zaczyna brakować powietrza

możesz stać się nagle niewidzialnym – dla każdego;

ludzie uważnie nasłuchują rozpaczliwego krzyku swoich mieszkań

które coraz częściej stają się bólem powszednim

rosnącym w rytmie serca – jedynego funkcjonującego w tym mieście

zegara przed ostatecznym zawałem

oczekując dobrych nowin

         składają swoje ciała w pośpiesznych przechowalniach

wydobytej na światło dzienne

zbiorowej niepewności;

możesz spokojnie przymykać oczy i zasypiać

z godnością właściwą wszystkim przybyszom: śnić będziesz

czyste ręce miasta

- możesz spokojnie przymykać oczy



 1976





Tryptyk graniczny




1



wzdłuż głównej ulicy w głębokim zamyśleniu przechadza się bóg

pod jego każdym krokiem otwiera się przepaść

oglądając się

widzi

wpadających w nią przechodniów;

jest wyraźnie speszony;





2



ta sama ulica w kilka godzin później:



w zamyśleniu równym poprzedniemu bóg wraca stąpając cicho

po otwierających się z wnętrza przepaści dłoniach: słychać radosny

bulgot akceptujących westchnień

pełzają niezdarnie

po jego

miękkich stopach;

bóg jest coraz bardziej speszony

w pewnej chwili – widzę to przeraźliwie wyraźnie – otrząsa się

z obrzydzeniem;





3



stoi

w szerokim rozkroku

włosy w nieładzie;

po chwili wyjmuje z zanadrza garść popiołu

kładzie palec na ustach – sypie:

kamienie podnoszą się z klęczek;



1976





*      *      *


obserwuję przez chwilę twarz miasta

skrywaną pośpiesznie w znoszonym płaszczu godzin

pomiędzy palcami widzę nerwowe rzesze biesiadników gotujących się

do spożycia trującej hostii białego snu;

nie potrafię nabrać w usta kropli wzbierającego zrozumienia

gdy drżące niepokojem

budynki przymykają oczy

a moje ciało nie jest już moim ciałem w porach skóry unoszę zapach

spalin wypełniony grą czerwonych świateł;

         histeryczny jęk syreny nagle prostuje plecy od czoła pojawiają się

ruchome schody wyobraźni: moje włosy tracą swój wymiar

i unoszą się ciężko

nad reklamą coca-coli:

w tym momencie dostrzegam jak miasto podcina sobie wskazówki żył

i jestem już pewien

że wśród napiętej arterii bełkocących pojazdów

przy budce z piwem

gdzie senni obywatele między starymi zmarszczkami liczą nowe nadzieje

obok śmietnika

w którym wije się w bólu wąż pożądania

na skrzyżowaniach ulic

i w podziemnych przejściach

jestem pewien

że w tym momencie nastąpił właściwy początek rzeczy: niebo stało się

bliskie i osiągalne

dotykałem niepewną ręką zmienionego repertuaru

zdarzeń

w uniesieniu deptałem ślady chwilowej gorączki i znalazłszy się nagle

na rogu ulicy stałem tam długo

nagi i słaby;





1976






To ulica dopada mnie w ciasnym kaftanie mieszkania




gdy wyjmuję nowego papierosa

wspinając się słowo po słowie na szczyt kiełkującego wiersza

gdy bębnię palcami po stole słyszę jej jednostajny zaśpiew

który odbiera mi apetyt

i dobre chęci

nie potrafię obronić się gdy jej oddech ściska mi skronie

a jej ciężka dłoń wgniata mnie coraz głębiej w palącą obręcz niepokoju

gdy staję przed lustrem

widzę jej drwiące spojrzenie

pod którym zaczynam się garbić

i powoli tracę równowagę

zataczając się otwieram okno i długo obserwuję brutalne ruchy jej ciała

gdy odurzony piję chciwie jej wszechobecny zapach czuję wyraźnie jej śliski dotyk

zamykam oczy

i wydaje mi się że jestem w jej pracowitym wnętrzu

gdy późną nocą z trudem zasypiam śnię że jestem coraz bliżej i bliżej

aż wbijam w jej serce ostry nóż nienawiści

gdy o świcie

z bólem w płucach

budzę się mokry od potu

ulica kopie mnie w brzuch

i uśmiecha się chytrze;



1976





Legendarna mgła




miasto jest cierpliwe

zna dokładnie każdy szczegół naszego rozkładu zajęć

senną chwiejność porannych kroków

smak pierwszego papierosa

i gorący strumień południa

w pocie czoła

uważnie nasłuchuje kilku bieżących uwag

znad popołudniowej kawy

z każdym zmierzchem wyrusza na podbój

naszych serc – tych nieustających gladiatorów

którzy knują spisek gdy my we śnie

- takie małe

wielkoduszne pomniki;

nocą miasto zamienia naszą krew

w trującą wodę

która szczelnie wypełnia tajne korytarze

naszych chorych myśli

i cierpliwie spływa

po bolesnych piersiach naszych płomiennych kobiet;

dlatego śnimy wciąż tę legendarną mgłę

która wchodzi przez drzwi naszych ust

zatrzymując się przez chwilę

na posiniałych wargach

- mgłę która wkrada nam się do płuc

i szarpie aortę snu;



1976





Pasy startowe



z okna mojego pokoju widać wyraźnie tę część układu zbiorowego

zamkniętego aortą ulic i podziemnych korytarzy których palce

uciskają nerwowo tchawicę ruchliwego centrum w którym od lat panuje gorączka astmy;

w moim pokoju

zbiegają się cierpliwie ukrywane skargi wszystkich mieszkańców

których nie usłyszy czujne ucho rejestratora zdarzeń

którym nie podoła kronikarski obowiązek

uzbrojony w ukrytą kamerę

i wzbierający zmierzchem blues starego ronda wdzięczącego się

chrapliwie halogenowym źrenicom

triumfalnych bożków;

         w moim pokoju krzyżują się gasnące szepty i krzyki

         tajemnych przejść kiedy w środku nocy zasypia ostatnie

czuwające oko fotokomórki

kiedy skwapliwie gaśnie ostatni papieros sennego

poławiacza przygód wdychającego ostatni skurcz

dworca głównego;

ściany mojego pokoju znają dobrze smak bolesnej pieśni wzlatującej

nad tym największym placem gier i zabaw – pieśni która pachnie benzyną

i codziennym potem

szybkobieżnych tramwajów;

w najbardziej odległych kątach mojego pokoju

w pyle tulącym wysłużone sprzęty

najtrwalej zapisał się przejmujący grozą chłód podmiejskich ogrodów;

mój pokój dobrze zna swoje obowiązki

         podziwiam upór w jakim gromadzi w swoim

         wnętrzu nieubłaganie rosnącą księgę strat

         i zysków

         które wkradają się z każdym zmierzchem

wypełzają cicho z każdej klatki mroku;

         czasem

         gdy nie mogę zasnąć

         czuję jak mój wierny pokój drży z wysiłku

         uginając się pod ciężkim ciałem śpiącego miasta

aż do chwili w której milknie ostatnie zwierzenie ślepego zaułka

ostatnie ciche ostrzeżenie starego ronda;

o świcie mój pokój – ten nieustający powiernik – kreśli pod drzwiami

przezroczyste linie pasów startowych

które przekraczam z lękiem;



1976





Usiłując potwierdzić swoje istnienie



w zwichniętej twarzy ulicy

w namacalnym policzku miasta

w dolinie oswojonego słowa i jęku tramwajów

które w zależności od potrzeb potrafią zmieniać kolor skóry

w trybunale udomowionych metafor poukładanych z krwi i kości

         wśród przemytników serc

- tych którzy rano lub w południe zamiatają głodnym spojrzeniem

tłuste ulice

i wystawy sklepów

wieczorem spalają się w ekstazie opery

wśród podających rękę i podających dane o zużyciu wewnętrznym

oraz kryzysie w państwie

drobnoustrojów

podczas zebrań wśród głosujących

lub wstrzymujących się od głosu i od umęczonych warg

budzących się kobiet

podczas polowania na niedzielny wypoczynek w towarzystwie

pierwszej hostii

i coraz słabiej odwzajemnianej miłości

ponad słowami masowego zakazu

i nakazu

w przeddzień chłodnego sezonu

w trakcie rokowań

pod koniec pokojowej misji kissingera na bliskim wschodzie

w chwili proklamowania niepodległości w republice poetów

usiłując potwierdzić swoje istnienie spluwam krótko

i zdecydowanie

: powietrze wstrzymuje się na moment

przed zbiorowym samobójstwem;





1976





Niby wszystko w porządku




codziennie

mijając się w przejściu

wymieniamy bilety gestów

udając radosne zdziwienie rozpoznajemy nagle

przypadkowych przyjaciół

- nie jesteśmy sami: możemy po ciężkim dniu

spoczywać głęboko w sobie

aż do świtu czujemy swoją krew słyszymy szepty swojego głodu

nie podnosząc wzroku mówimy cicho: nasza prawda nie zmieniła

parametrów

i nadal pozostajemy tylko ruchomymi punktami

w kołyszącym się świecie;



 1977